Uitgelicht werk

Het werk van Jan Frearks van der Bij is verrassend divers, boeiend en kleurrijk. Hij richtte zich op een veelheid aan onderwerpen en gebruikte verschillende materiaaltechnieken. Zijn sterke passie en voortdurende ontwikkeling en vernieuwing van stijl leverden zo’n veelzijdig en boeiend scala aan kunstwerken op, dat het bieden van een totaaloverzicht praktisch ondoenlijk is. Met diverse eerdere exposities en door vele verkopen heeft een groot deel van zijn werk de weg naar het publiek gevonden. Zeker niet minder interessant en verrassend zijn de vele nooit eerder vertoonde werken. Daarom tonen wij u hier onder het motto ‘ Ek Jan Frearks van der Bij!’  graag periodiek enkele van zijn fraaie, veelal onbekende kunstwerken.

It wurk fan Jan Frearks van der Bij is in ferrassend boeiend en kleurich ferskaat. Hy tekene en skildere in grut tal oan ûnderwerpen en  brûkte ferskillende materiaaltechniken. Syn grutte passy en oanhâldende ûntwikkeling en fernijing fan styl leveren sa’n grut ferskaat oan nijsgjirrige keunstwurken op, dat it jaan fan in totaal oersjoch eins gjin dwaan is. Troch eardere eksposysjes en omdat in soad fan syn wurk ferkocht is, is syn keunst rûnom bekend en ferneamd rekke . Net minder nijsgjirrich en ferrassend lykwols binne in grut tal net earder fertoande wurken. Sadwaande litte wy jimme hjir ûnder it motto ‘ Ek Jan Frearks van der Bij!’ graach perioadyk in tal fan dy moaie en meast noch net ûntdutsen wurken sjen.


De keuze van.. Sijbe    Blij met een Van der Bij”

Als zoon van een huisschilder (Roosma Schilders, Franeker) ben ik opgegroeid met verfattributen, de geur van verf en terpentinelucht. Niet verwonderlijk dus dat ik mij altijd aangetrokken heb gevoeld tot de schilderkunst.  Ik wilde na mijn middelbare schooltijd dan ook naar de kunstacademie, maar de decaan ontraadde dat mijn vader. Ik ben uiteindelijk econoom (RUG) geworden met schilderen/tekenen en grafiek (lino, zeefdruk, litho e.d.) als hobby.

Ik was en ben een liefhebber van het expressionisme: wel zien wat het voorstelt, maar veel ruimte latend voor de eigen verbeelding/fantasie. Je afvragend wat zou de schilder hebben bedoeld, maar ook zeker wat zie ik er zelf in. Raakt het mij, word ik er triest of vrolijk van en vind ik het prettig om naar te kijken. Als je de kleurige schilderijen van Van der Bij ziet, dan kun je je afvragen wat hij met dat kleurgebruik wou zeggen. Was het omdat hij geïmponeerd werd door het fraaie Friese landschap en  was hij onder de indruk van de (toen nog) vele kleuren (nu zouden we zeggen ‘biodiversiteit’) in het Friese landschap en wilde hij dat benadrukken of miste hij al veel kleur in het landschap en was het een roep om meer kleur, of was het alleen maar bedoeld om vrolijk van te worden?

Vooral het werk uit de jaren ’80 en ’90 vond (en vind) ik boeiend. In de latere jaren krijgt de compositie echter steeds meer de overhand in zijn werk zo lijkt het. Met name in de latere periode waarin hij ook zeilschepen begint te schilderen wordt de expressie opgeofferd ten gunste van een bedacht compositieschema. Dat vind ik eerlijk gezegd minder geslaagd. Het schilderij (“Spultsje oan’e Waaddyk, 2002, zie foto) dat ik omstreeks 2004 rechtstreeks van Jan Frearks van der Bij heb gekocht heeft die kenmerken ook voor een deel, maar is losser en blijft daarom boeien. Van der Bij is het schilderij samen met zijn vrouw komen brengen en bepaalde waar en hoe hoog het moest hangen.. (en daar hangt het nog).

In het schilderij lijken de kleuren van de Friese vlag in het water te weerspiegelen. Wellicht heeft  Van der Bij zijn Friese identiteit op die manier willen benadrukken. Zeker weet ik dat niet en eerlijk gezegd, het kan mij ook niet zoveel schelen. Het laat ruimte voor mijn eigen verbeelding en fantasie.

Ter voorbereiding van het boek ter gelegenheid van het 100ste geboortejaar van Van der Bij heb ik als bestuurslid kennis kunnen nemen van honderden (ruim 600) van zijn werken. Met name de tekeningen/schetsen (houtskool, Siberisch krijt e.d.) waren mij grotendeels onbekend en waren een aangename verrassing. Variërend van vnl. boerderijen, tot geiten, schapen en portretten. Van een houtskool tekening van de kop van dhr De Haan raakte ik erg onder de indruk. Wat een expressie, of zoals Freark Smink zou zeggen: wat soesto? Prachtig!

De kop van dhr De Haan

Ja en dan wordt het moeilijk om een favoriet te benoemen. Als voorzitter van de Lângeiten Fokkersklup Fryslân moet ik eigenlijk de houtskool tekening van een geit kiezen (zie foto),

Houtskool tekening van een geit

maar ook de kop van  De Haan scoort hoog. Uiteindelijk hou ik het toch op het kleurige schilderij dat bij ons aan de wand hangt: ‘Spultsje oan’e Waaddyk”, Dat expressionistische schilderij blijft mij boeien. Ik ben niet alleen blij met deze Van der Bij, maar ik word ook blij van deze Van der Bij.

‘Spultsje oan’e Waaddyk”


De keuze van.. Wieger

In de rubriek ‘De keuze van…’ lichten we iedere maand een ander werk van Jan Frearks van der Bij uit. De bestuursleden van Stichting Jan Frearks van der Bij is gevraagd welk werk van de kunstenaar favoriet is en waarom. Secretaris van de stichting, Wieger Vlietstra bijt deze keer het spits af. Hij kiest voor het werk ‘Emmaüsgangers’ en vertelt hieronder hoe het 50 jaar geleden enorme indruk op hem heeft gemaakt.
“Toen ik de vraag kreeg wat mijn favoriet is in het werk van Jan Frearks van der Bij hoefde ik niet lang na te denken. Eind jaren 60 kreeg ik verkering met Metsje, de dochter van Jan Frearks van der Bij, nu al meer dan 50 jaar mijn lieve vrouw. Zoals dat toen ging brak al snel het moment aan dat ik bij haar thuis werd verwacht voor ‘op sicht’.
De eerste aanblik van haar thuis was al fenomenaal, ze woonde in een prachtige woonboerderij. Via de gang naar de keuken, en op de tegenoverliggende muur van die keuken hing een schilderij dat een geweldige indruk op me maakte: de Emmaüsgangers.
Van huis uit – goed gereformeerd – was er weinig gevoel voor kunst. Ik kende de plaatjes van een enkel werk van Rembrandt, maar daar hield het wel mee op. Maar wat ik hier zag was een explosie van kleur en dat van een Bijbels onderwerp. Neergezet met forse halen van kwast en paletmes en met een geweldige en naar mijn gevoel, diep religieuze uitdrukking. Hoe het bestond dat iemand dit kon maken? Bjusterbaarlik!
Vele jaren kon ik met regelmaat dit olieverfschilderij bewonderen. Een tiental jaren terug kwam het moment dat mijn schoonvader met warme hand zijn kinderen werk toedeelde. Min of meer via een verloting kwam de ‘Emmaüsgangers’ bij Metsje en mij terecht. Zo rond Pasen siert het tot mijn grote genoegen enkele weken één van de wanden van onze woonkamer.”

Emmaüsgangers